Genç yetişkin bir evladın ayaklarının üzerinde durmasını beklerken, babanın sürekli koruyucu kalkanı olması ailenin en sinsi dinamiklerinden biridir. Bu durum özellikle anneler tarafından fark edilir: “Oğlumuz otuz yaşında ama kocam hâlâ onun her yanlışını mazur görüyor, her eksiğini tamamlıyor.” Ya da “Kızımız işten ayrılmış ama babası ‘stres olmasın’ diye hemen para gönderiyor.” Peki bu aşırı hoşgörü ihmaldir mi ve neden bu kadar yaygın?
Babaların Koruma İçgüdüsünün Karanlık Yüzü
Erkeklerin geleneksel rollerinden biri ailesini korumak olarak kodlanmıştır. Ancak bu koruma içgüdüsü, çocuk artık yetişkin olduğunda tuhaf bir dönüşüm geçirir. Baba, evladının yaşadığı her zorluğu kendi başarısızlığı gibi hisseder ve müdahale etme ihtiyacı duyar. Problem şu ki, yirmi beş yaşındaki bir bireyin karşılaştığı kira sorunu, iş kaybı ya da ilişki krizi, çözülmesi gereken birer yaşam dersidir—atlanması gereken engeller değil.
Bu babalar genellikle çocuklarına “hayat zor olmasın” diye yaklaşırlar. Oysa hayatın bir miktar zor olması gerekir. Zorluk olmadan kas gelişmez, direnç kazanılmaz, karakter inşa edilmez. Zorlukların üstesinden gelmek bireyde dayanıklılık geliştirir; adversiteye maruz kalan genç yetişkinlerin problem çözme becerileri artar ve gerçek hayata daha hazır hale gelirler.
Aşırı Hoşgörünün Somut Görünümleri
Bu dinamik günlük yaşamda çok çeşitli şekillerde kendini gösterir. Çocuğun işsiz kalması durumunda “acele etme, sen rahat ol” diyerek aylarca mali destek sağlamak, yetişkin evladın yaptığı harcama hatalarını eleştirmek yerine kredi kartı borcunu ödemek, eşiyle olan anlaşmazlıklarda “sen haklısın, o anlamıyor” diyerek sürekli taraf olmak bunlardan sadece birkaçı. Sorumluluklarını yerine getirmediğinde “yorgundu, üstüne gitmeyelim” mantığıyla mazeret üretmek ya da aile içi kurallarda herkes için geçerli standartları bu çocuk için esnetmek de yaygın örnekler arasında.
Annenin Gördüğü, Babanın Görmediği
Çoğu zaman bu dinamiği ilk fark eden annelerdir. Kadınlar ve erkekler arasında empati ve ilişkisel algıda farklılıklar gözlemlenebilir; kadınların duygusal empati konusunda daha yüksek puanlar aldığı bilinir. Anne, otuz yaşındaki oğlunun çamaşırlarını kendi yıkayamadığını ve bunun utanç verici olduğunu görürken, baba “erkek adamın ev işinden anlaması şart değil” diyebilir. Anne, kızlarının her işten üç ayda ayrılmasının bir sorun olduğunu söylerken, baba “iyi bir yer bulana kadar aramasında yanlış ne var” der.
Bu görüş ayrılığı evliliğe de zarar verir. Ebeveynler arasındaki en büyük çatışma nedenlerinden biri, yetişkin çocuklarla ilgili sınır ve disiplin konusundaki anlaşmazlıklardır. Bir taraf sorunun farkındayken diğer tarafın sürekli mazeret üretmesi, çiftin birbirine olan güvenini sarsar.
Hoşgörü mü, İhmal mi?
İşin acı gerçeği şu: Çocuğunuzun düşmesini engellemek, aslında onun yürümeyi öğrenmesini engellemektir. Yirmi beş yaşındaki bir insanın hâlâ mali sorumluluk almayı, duygusal düzenleme yapmayı, kendi kararlarının sonuçlarını üstlenmeyi öğrenmemiş olması, ona gerçek anlamda zarar verir.
Aşırı koruyucu ebeveynlik tarzıyla büyüyen genç yetişkinler daha yüksek anksiyete, daha düşük öz yeterlilik ve daha zayıf problem çözme becerileri sergiliyor. Longitudinal çalışmalar, helikopter ebeveynlik anksiyete artırır ve genç yetişkinlerde depresyon riskini yükseltir; ayrıca aşırı korumacılığın öz yeterliliği azalttığı doğrulanmıştır. Baba çocuğunu koruyarak ona sevgisini gösterdiğini düşünüyor, ama aslında onu yaşama hazırlanmaktan alıkoyuyor.
Bu Döngü Neden Devam Eder?
Babalar genellikle bu davranışı bilinçli olarak seçmezler. Bazı babalar için “ihtiyaç duyulan baba” olmak, kimliklerinin önemli bir parçasıdır. Çocuk bağımsızlaştığında, kendilerini değersiz hissedebilirler. Bu yüzden bilinçsizce çocuğun bağımlı kalmasını teşvik ederler. Bağlanma teorisi çalışmaları, ebeveynlerin çocuk bağımlılığından kimlik onayı aldığını destekler.
Zor bir çocukluk geçiren babalar, “benim çocuğum benim yaşadıklarımı yaşamayacak” düşüncesiyle aşırıya kaçabilirler. Ama zorluğun tamamen kaldırılması, dayanıklılığı da kaldırır. Travma sonrası telafi davranışlarının aşırı korumacılığa yol açtığı gözlemlenmiştir. Bir diğer neden ise çatışmadan kaçma: Sınır koymak, “hayır” demek, çocuğunuzun size kızmasına izin vermek zordur. Birçok baba bu rahatsızlıktan kaçınmak için kolaya kaçar ve hoşgörülü olmayı seçer.
Eş Olarak Nasıl Müdahale Edilir?
Eğer eşinizin bu tuzağa düştüğünü görüyorsanız, yaklaşımınız kritik önem taşır. Suçlama yerine kaygı paylaşın: “Sen kötü bir babasın” demek yerine “Oğlumuzun kendi ayakları üzerinde duramadığından endişeleniyorum” deyin. Sorunu çocuğun geleceğine odaklayın.
Somut örnekler sunun: Soyut eleştiriler savunma mekanizmalarını tetikler. “Geçen hafta çamaşırlarını yıkamayı bilmediğini söyledi, bu yaşta bu kabul edilebilir mi?” gibi spesifik durumlardan bahsedin. Uzun vadeli sevgiyi konuşun: Babalara, gerçek sevginin çocuğu rahat ettirmek değil, güçlü yetiştirmek olduğunu hatırlatın. “Biz öldükten sonra kim ona bakacak?” sorusu güçlü bir çağrışım yapar.
Birlikte kurallar belirleyin: “Bu tarihten sonra kira ödemesini kendisi yapacak” gibi somut, ölçülebilir sınırlar koyun ve ikisi için de geçerli olmasını sağlayın. Tutarlılık bu sürecin anahtarıdır; bir gün katı kurallar koyup ertesi gün vazgeçmek çocuğa karışık mesajlar verir.
Doğrudan Babalara
Eğer bu satırları okuyan siz bir babaysanız ve kendinizi bu açıklamada buluyorsanız, şunu bilin: Çocuğunuzu sevdiğiniz hiç şüphesiz. Ama onu gerçekten seviyorsanız, ona engellerle nasıl başa çıkacağını öğretmelisiniz, engelleri ortadan kaldırmayı değil.
Ona vereceğiniz en değerli miras, para veya konfor değil, kendi sorunlarını çözebilen, başarısızlıktan öğrenen, sorumluluğunu alan bir insan olmaktır. Ve bunu öğretmenin tek yolu, düşmesine izin vermek—ama düştüğünde yanında olduğunuzu göstermektir. Hemen kaldırmadan. Gerçek güç, zorlukları atlamamaktan geçer; onları yaşayıp aşmaktan gelir.
Büyükanneye ve Büyükbabaya Düşen Rol
Bu dinamiği dışarıdan görebilen büyükanne ve büyükbabalar, torununun ebeveynlerine sağlıklı bir ayna tutabilirler. “Biz senin yaşındayken çoktan evliydik, üç çocuğumuz vardı” demek yerine, “Belki ona biraz daha sorumluluk vermek iyidir” gibi nazik müdahaleler yapabilirler.
Ancak büyük ebeveynlerin de aynı tuzağa düşmemesi gerekir. Torunun “anne baba anlamıyor ama siz anlıyorsunuz” kalkanı olmamalısınız. Üç kuşak arasındaki tutarlı beklentiler, genç yetişkinin gerçeklikle sağlıklı temas kurmasını sağlar.
Bir aile sisteminde herkes aynı dili konuşmalıdır: Seni seviyoruz, bu yüzden seni güçlü görmek istiyoruz. Ve güç, zorluklardan kaçmakla değil, onlarla yüzleşmekle gelir. Baba da dahil olmak üzere herkesin bunu anlaması gerekir. Çünkü gerçek hoşgörü, çocuğunuzun her hatasını örtmek değil, hata yapma ve öğrenme hakkını ona vermektir. Bu anlayış, hem çocuğun hem de tüm ailenin sağlıklı gelişimi için şarttır.
İçerik Listesi